### ရတနာသုံးပါး၏ ဂုဏ်တော် အကျယ်ရှင်းလင်းချက် ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်၊ ဓမ္မဂုဏ်တော်၊ သံဃဂုဏ်တော် ရွတ်ဆိုပူဇော်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည့်အတွက် ပါဠိဂုဏ်တော်တစ်ခုချင်းစီကို မြန်မာစကားပြေဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ပြည့်စုံအောင် ရေးပေးပါမည်။ ရွတ်ဆိုရာတွင် ပါဠိကိုသာ အသံထွက်ရွတ်ဆိုခြင်းထက် မြန်မာအနက်ကိုပါ နှလုံးသွင်းပြီး ရွတ်ဆိုပူဇော်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ ### ၁။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော် ၉ ပါး ![Buddha statue at the ancient temple](https://images.openai.com/static-rsc-4/LMXNUTmf3n-9h9vg32_RIa0_qqK8TFGQELBNjn4EgcjjKGP0-BAPLysc5kqYlD2mh-Ca1aghh3j20x-nqKRPVweBPFk_CxsJB8eGppk7t5GSgIxhEvLBDvTVQaFdPgf0y7_cpt4ZJr-bcv5sxaeUZgle1XC0THcRwKLYkdJ1HEgF5u9fP7hrjvQyMuG7bDNs?purpose=fullsize) ### ၁။ အရဟံ (Arahaṃ) မြတ်စွာဘုရားသည် ကိလေသာအပေါင်းတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်တော်မူပြီး ဖြစ်ပါသည်။ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိ၊ ဣဿာ၊ မစ္ဆရိယ စသော ကိလေသာတရားတို့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သန္တာန်၌ လုံးဝမရှိတော့ပါ။ ထို့ပြင် မကောင်းမှုအကုသိုလ်တရားတို့ကို လျှို့ဝှက်၍ ပြုလုပ်စရာ အကြောင်းလည်း မရှိတော့ပါ။ အလုံးစုံသော ကိလေသာရန်သူတို့ကို အောင်မြင်တော်မူပြီး ဖြစ်သည့်အတွက် အရဟံဟု ခေါ်ဆိုရပါသည်။ ### ၂။ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ (Sammāsambuddho) မြတ်စွာဘုရားသည် ဆရာသမားတစ်ပါး၏ သင်ကြားပေးမှုမရှိဘဲ သစ္စာလေးပါးတရားကို ကိုယ်တိုင် မှန်ကန်ပြည့်စုံစွာ သိမြင်တော်မူခဲ့ပါသည်။ ဒုက္ခသစ္စာ၊ သမုဒယသစ္စာ၊ နိရောဓသစ္စာ၊ မဂ္ဂသစ္စာတို့ကို ကိုယ်တိုင်ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီး မိမိသိမြင်တော်မူသည့် တရားကို အခြားသတ္တဝါတို့အားလည်း ပြန်လည်ဟောကြားနိုင်တော်မူသည့် ဘုရားဖြစ်ပါသည်။ ### ၃။ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော (Vijjācaraṇasampanno) မြတ်စွာဘုရားသည် ဝိဇ္ဇာတရားတို့နှင့် စရဏတရားတို့ ပြည့်စုံတော်မူပါသည်။ ဝိဇ္ဇာဆိုသည်မှာ အမှန်တရားကို ထိုးထွင်းသိမြင်စေသော အသိပညာဖြစ်ပြီး စရဏဆိုသည်မှာ ထိုအသိပညာနှင့် လျော်ညီသော အကျင့်ကောင်းတရားများ ဖြစ်ပါသည်။ သိသင့်သမျှကို သိတော်မူရုံသာမက ကျင့်သင့်သမျှကိုလည်း ပြည့်စုံစွာ ကျင့်တော်မူပြီး ဖြစ်ပါသည်။ ### ၄။ သုဂတော (Sugato) မြတ်စွာဘုရားသည် ကောင်းမြတ်သော လမ်းစဉ်ဖြင့် ကြွသွားတော်မူသူ၊ ကောင်းမြတ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိတော်မူသူ၊ မှန်ကန်သင့်လျော်သော စကားကိုသာ ဟောကြားတော်မူသူ ဖြစ်ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတို့သည် သတ္တဝါတို့အား ဆင်းရဲခြင်းမှ လွတ်မြောက်စေသော အမှန်တရားများ ဖြစ်ပါသည်။ ### ၅။ လောကဝိဒူ (Lokavidū) မြတ်စွာဘုရားသည် လောကကို အမှန်အတိုင်း အပြည့်အစုံ သိမြင်တော်မူသူ ဖြစ်ပါသည်။ သတ္တဝါတို့၏ လောက၊ သင်္ခါရတရားတို့၏ လောက၊ အာကာသနှင့် သက်ဆိုင်သော လောကတို့၏ သဘောသဘာဝကို သိမြင်တော်မူပါသည်။ ခန္ဓာငါးပါးတို့သည် အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောရှိကြောင်းကိုလည်း အမှန်အတိုင်း သိမြင်တော်မူပါသည်။ ### ၆။ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ (Anuttaro purisadammasārathi) မြတ်စွာဘုရားသည် ဆုံးမထိုက်သော သတ္တဝါတို့ကို ဆုံးမရာ၌ အတုမရှိ အမြတ်ဆုံး ဆရာဖြစ်တော်မူပါသည်။ တစ်ဦးချင်းစီ၏ စရိုက်၊ ဉာဏ်အဆင့်၊ စိတ်အခြေအနေတို့နှင့် လိုက်လျောညီထွေစွာ တရားဟောဆုံးမတော်မူပြီး တရားလမ်းမှန်သို့ ပို့ဆောင်တော်မူနိုင်ပါသည်။ ### ၇။ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ (Satthā devamanussānaṃ) နတ်လူတို့၏ ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် နတ်၊ လူတို့ကို လွတ်မြောက်ရာလမ်းသို့ ညွှန်ပြတော်မူပါသည်။ လူတို့သာမက နတ်၊ ဗြဟ္မာတို့ကိုပါ အကျိုးရှိသော တရားများ ဟောကြားဆုံးမတော်မူပြီး သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရာ လမ်းကို ပြသတော်မူပါသည်။ ### ၈။ ဗုဒ္ဓေါ (Buddho) မြတ်စွာဘုရားသည် သစ္စာလေးပါးကို ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူပြီး သတ္တဝါတို့ကိုလည်း သိမြင်စေရန် ဟောကြားလမ်းညွှန်တော်မူပါသည်။ အိပ်ပျော်နေသကဲ့သို့ အဝိဇ္ဇာအမှောင်ထဲ၌ နစ်မြုပ်နေသော သတ္တဝါတို့အား အသိဉာဏ်အလင်းဖြင့် နိုးကြားစေတော်မူပါသည်။ ### ၉။ ဘဂဝါ (Bhagavā) မြတ်စွာဘုရားသည် ဘုန်းတန်ခိုး၊ ဂုဏ်ကျက်သရေ၊ ပညာတော်၊ ကရုဏာတော်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အမြတ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပါသည်။ အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့ကို ပယ်ရှားပြီး သတ္တဝါတို့အကျိုးအတွက် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူသော ဘုန်းတော်ကြီးမြတ်သည့် ဘုရားရှင်ဖြစ်ပါသည်။ ### ၂။ ဓမ္မဂုဏ်တော် ၆ ပါး ![A Truly Outstanding Burmese Kammavaca Buddhist manuscript; 60 Leaves, — Lanna Antique](https://images.openai.com/static-rsc-4/a-hSQdhm21TDtKIu7Fj3dPwDO_OWeQ79THVbyiIFzG1-eDeNJR5ZZCr5UpuYKExo-zxZZWSbAGlQQDGFMBnlgmi05ZDfkl3ZTRLCXaEo7gdCJxVibEZ2_RnvyUkUaPob7vtWERCx0e6cvbM1Dx-N9Hu64Ka7D01bWPM5dzhtsMN2cS6Xoj4EaAyuU0FLty2J?purpose=fullsize) ဓမ္မဂုဏ်တော်ဆိုသည်မှာ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့သော တရားတော်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးများကို ချီးကျူးပူဇော်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ### ၁။ သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော (Svākkhāto bhagavatā dhammo) မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သော တရားတော်သည် ကောင်းစွာ ဟောကြားထားအပ်သော တရားတော် ဖြစ်ပါသည်။ တရားတော်သည် အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး သုံးပါးလုံး ကောင်းမြတ်ပါသည်။ အဓိပ္ပာယ်လည်း ပြည့်စုံပြီး လက်တွေ့ကျင့်ကြံနိုင်သော တရားဖြစ်ပါသည်။ ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ရန် မည်သည့်အရာကို သိရမည်၊ မည်သည့်အရာကို ပယ်ရမည်၊ မည်သည့်အရာကို ပွားများရမည်၊ မည်သည့်အရာကို မျက်မှောက်ပြုရမည်ဟူသည်ကို ရှင်းလင်းစွာ ပြသထားသော တရားတော်ဖြစ်ပါသည်။ ### ၂။ သန္ဒိဋ္ဌိကော (Sandiṭṭhiko) ဓမ္မတရားသည် မိမိကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ကျင့်ကြံအားထုတ်ပါက ကိုယ်တိုင်သိမြင်နိုင်သော တရားဖြစ်ပါသည်။ သူတစ်ပါးက ပြောပြသောကြောင့်သာ ယုံကြည်နေရသော တရားမဟုတ်ပါ။ ဥပမာအားဖြင့် ဝမ်းဗိုက်ဖောင်းပိန်ခြင်းကို သတိဖြင့် ရှုမှတ်ရာတွင် ဖောင်းခြင်း၊ ပိန်ခြင်းတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ပျောက်ကွယ်သည့် သဘောကို မိမိကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်ပါသည်။ လောဘဖြစ်လျှင် လောဘဖြစ်နေကြောင်း၊ ဒေါသဖြစ်လျှင် ဒေါသဖြစ်နေကြောင်း သိမြင်ခြင်းသည်လည်း တရားကို မိမိသန္တာန်၌ မျက်မှောက်သိမြင်ခြင်း၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပါသည်။ ### ၃။ အကာလိကော (Akāliko) ဓမ္မတရားသည် အကျိုးပေးရန် အချိန်စောင့်ဆိုင်းစရာမလိုသော တရားဖြစ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်တို့သည် မဂ်၏ အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်ပေါ်သည့်အခါ မဂ်နှင့် ဖိုလ်တို့သည် အချိန်မခြားဘဲ ဆက်စပ်ဖြစ်ပေါ်ပါသည်။ ထို့ပြင် လက်တွေ့ရှုမှတ်ရာတွင်လည်း ဒေါသဖြစ်နေချိန်၌ ဒေါသကို သိလိုက်ခြင်း၊ သတိဖြစ်ပေါ်ခြင်းတို့ကို မျက်မှောက်၌ တွေ့ကြုံနိုင်ပါသည်။ ### ၄။ ဧဟိပဿိကော (Ehipassiko) ဓမ္မတရားသည် လာလှည့်၍ ရှုကြည့်ပါ၊ ကိုယ်တိုင်စမ်းသပ်ကြည့်ပါဟု ဖိတ်ခေါ်ထိုက်သော တရားဖြစ်ပါသည်။ ယုံကြည်မှုသက်သက်ဖြင့်သာ လက်ခံရန် မဟုတ်ပါ။ သီလကို စောင့်ထိန်းကြည့်ပါ။ သမာဓိကို ပွားများကြည့်ပါ။ ဝိပဿနာကို အားထုတ်ကြည့်ပါ။ ထိုသို့ကျင့်ကြံခြင်းဖြင့် တရား၏ အကျိုးကို မိမိကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်ပါသည်။ ### ၅။ ဩပနေယျိကော (Opanayiko) ဓမ္မတရားသည် မိမိ၏ စိတ်သန္တာန်အတွင်းသို့ ဆောင်ယူ၍ ကျင့်သုံးသင့်သော တရားဖြစ်ပါသည်။ တရားတော်ကို စာအုပ်ထဲ၌ ဖတ်ရှုလေ့လာရုံ၊ သူတစ်ပါးအား ပြောဆိုရှင်းပြရုံဖြင့် မပြီးပါ။ မိမိ၏ စိတ်၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ကို သိရှိပယ်ရှားပြီး သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတို့ကို ပွားများအားထုတ်ရပါမည်။ ဓမ္မတရားကို မိမိသန္တာန်၌ အကောင်အထည်ဖော်ရန် ဆောင်ယူသင့်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ### ၆။ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟိ (Paccattaṃ veditabbo viññūhi) ဓမ္မတရား၏ အမှန်တကယ် အရသာနှင့် အကျိုးကို ပညာရှိသူတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်တိုင်သာ သိမြင်နိုင်ကြပါသည်။ သူတစ်ပါး၏ အတွေ့အကြုံကို မိမိ၏ အတွေ့အကြုံအဖြစ် အစားထိုး၍ မရပါ။ မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို ရရှိသူသည် မိမိကိုယ်တိုင် သိမြင်ရသကဲ့သို့ ဝိပဿနာတရားကို အားထုတ်သူသည်လည်း မိမိဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်ရပါသည်။ ဓမ္မ၏ အဆုံးအဖြတ်ကို မိမိကိုယ်တိုင် ပညာဖြင့် သိမြင်ရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ### ၃။ သံဃဂုဏ်တော် ၉ ပါး ![Temple Etiquette - What to do When you Visit Buddhist Temples in Myanmar | All Asia Tours Blog](https://images.openai.com/static-rsc-4/XX-qvq10hcY0qUyyuL0LQk5VPCreKQeA7qqZ1R1WlwI65fYI5Wrlxqy23f6jhdSBkV6s5TzU2TSBrLnEr90FwLv-TeeGq0VQsL3pkHtDkFzLJvGNeI_pn0tS7CKf8mOntmgBAt7LkmFoYSZ9Qt5bknzGllDMHIQSzS9QaqfOY4X5zN2a90dADj2l0suKbLhD?purpose=fullsize) သံဃဂုဏ်တော်ဆိုသည်မှာ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို မှန်ကန်စွာ ကျင့်ကြံအားထုတ်၍ မဂ်ဖိုလ်တရားကို ရရှိတော်မူကြသော အရိယာသံဃာတော်တို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးများ ဖြစ်ပါသည်။ ### ၁။ သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော (Suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho) မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝကဖြစ်သော အရိယာသံဃာတော်သည် ကောင်းစွာ ကျင့်ကြံအားထုတ်တော်မူကြပါသည်။ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားထားသည့် လမ်းစဉ်အတိုင်း သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတို့ကို ဖြည့်ကျင့်၍ ကိလေသာတို့ကို ပယ်ရှားရာလမ်းကို လျှောက်လှမ်းတော်မူကြပါသည်။ ### ၂။ ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော (Ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho) မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝက အရိယာသံဃာတော်သည် ဖြောင့်မတ်မှန်ကန်စွာ ကျင့်ကြံအားထုတ်တော်မူကြပါသည်။ လှည့်ပတ်ကွေ့ကောက်သော အကျင့်မျိုးမဟုတ်ဘဲ မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိစေသော ဖြောင့်မတ်သည့် လမ်းစဉ်အတိုင်း ကျင့်ကြံတော်မူကြပါသည်။ ### ၃။ ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော (Ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho) မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝက အရိယာသံဃာတော်သည် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော မှန်ကန်သည့် လမ်းစဉ်အတိုင်း ကျင့်ကြံအားထုတ်တော်မူကြပါသည်။ အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်တို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နေသော သံသရာဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ရန် အရိယာမဂ်လမ်းကို လိုက်နာကျင့်ကြံတော်မူကြပါသည်။ ### ၄။ သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော (Sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho) မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝက အရိယာသံဃာတော်သည် အလွန်ထိုက်တန်သင့်လျော်စွာ ကျင့်ကြံအားထုတ်တော်မူကြပါသည်။ အရိယာတို့နှင့် လျော်ညီသော အကျင့်၊ အပြော၊ အကြံတို့ဖြင့် နေထိုင်တော်မူကြပြီး အလှူခံပူဇော်ထိုက်သော ဂုဏ်ကျေးဇူးများနှင့် ပြည့်စုံတော်မူကြပါသည်။ ### ၅။ အာဟုနေယျော (Āhuneyyo) အရိယာသံဃာတော်သည် အဝေးမှ ဆောင်ယူလာသော အလှူဝတ္ထုတို့ကိုပင် လှူဒါန်းပူဇော်ထိုက်တော်မူကြပါသည်။ အလှူရှင်တို့၏ သဒ္ဓါတရားဖြင့် လှူဒါန်းသော ပစ္စည်းတို့ကို ခံယူတော်မူထိုက်သည့် ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူကြပါသည်။ ### ၆။ ပါဟုနေယျော (Pāhuṇeyyo) အရိယာသံဃာတော်သည် ဧည့်သည်အထူးအဖြစ် ရောက်ရှိလာသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ပူဇော်သကဲ့သို့ ပူဇော်ထိုက်တော်မူကြပါသည်။ အမြတ်တနိုးထားရှိ၍ လှူဒါန်းပူဇော်ထိုက်သော အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်တော်မူကြပါသည်။ ### ၇။ ဒက္ခိဏေယျော (Dakkhiṇeyyo) အရိယာသံဃာတော်သည် လှူဒါန်းပူဇော်သော အလှူဒါန၏ အကျိုးကျေးဇူး ကြီးမားစေတော်မူနိုင်သော အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်တော်မူကြပါသည်။ အလှူရှင်တို့၏ စေတနာသဒ္ဓါတရားဖြင့် လှူဒါန်းသော ဒါနသည် အရိယာသံဃာတော်တို့ကို အာရုံပြု၍ ပြုလုပ်သောအခါ အလွန်မြတ်သော ကုသိုလ်အကျိုးကို ဖြစ်စေပါသည်။ ### ၈။ အဉ္ဇလိကရဏီယော (Añjalikaraṇīyo) အရိယာသံဃာတော်သည် လက်အုပ်ချီမိုး၍ ရိုသေလေးစားစွာ ရှိခိုးပူဇော်ထိုက်တော်မူကြပါသည်။ ဂုဏ်ကျေးဇူးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသောကြောင့် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ဖြင့် ရိုသေမြတ်နိုးစွာ ပူဇော်ထိုက်တော်မူကြပါသည်။ ### ၉။ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ (Anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa) အရိယာသံဃာတော်သည် လောကသားတို့အတွက် အတုမရှိ အမြတ်ဆုံး ကုသိုလ်မျိုးစေ့ စိုက်ပျိုးရာ လယ်ယာမြေကောင်းသဖွယ် ဖြစ်တော်မူကြပါသည်။ မြေကောင်း၌ မျိုးစေ့ချလျှင် အပင်ကောင်း၍ အသီးအပွင့်ကောင်းသကဲ့သို့ အရိယာသံဃာတော်တို့အား သဒ္ဓါတရားဖြင့် လှူဒါန်းပူဇော်ခြင်းသည် အလွန်မြတ်သော ကုသိုလ်အကျိုးကို ဖြစ်စေပါသည်။ ### ၄။ ရွတ်ဆိုပူဇော်ရန် မြန်မာစကားပြေ အပြည့်အစုံ အောက်ပါစာသားကို ပါဠိမူရင်းနှင့်အတူ ရွတ်ဆိုနိုင်သကဲ့သို့ မြန်မာစကားပြေသက်သက်ဖြင့်လည်း ရွတ်ဆိုပူဇော်နိုင်ပါသည်။ ### နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ မြတ်စွာဘုရားအား ရိုသေစွာ ရှိခိုးပါ၏။ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော် ပူဇော်ခြင်း မြတ်စွာဘုရားသည် ကိလေသာအပေါင်းတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်တော်မူပြီး၊ ဆရာမရှိဘဲ သစ္စာလေးပါးကို အမှန်အတိုင်း ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူပါသည်။ ဝိဇ္ဇာနှင့် စရဏတရားတို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူကာ ကောင်းမြတ်သော လမ်းစဉ်ဖြင့် ကြွသွားတော်မူ၍ ကောင်းမြတ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်တော်မူပါသည်။ လောကသုံးပါး၏ သဘောသဘာဝကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်တော်မူပါသည်။ ဆုံးမထိုက်သော သတ္တဝါတို့ကို ဆုံးမလမ်းညွှန်တော်မူရာ၌ အတုမရှိတော်မူပြီး နတ်လူတို့၏ ဆရာဖြစ်တော်မူပါသည်။ သစ္စာလေးပါးကို သတ္တဝါတို့ သိမြင်နိုင်စေရန် ဟောကြားတော်မူပါသည်။ ဘုန်းတန်ခိုး၊ ပညာတော်၊ ကရုဏာတော်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်တော်မူပါသည်။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်တော်ကျေးဇူးအပေါင်းတို့ကို အောက်မေ့ဆင်ခြင်၍ ရိုသေမြတ်နိုးစွာ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏။ ဓမ္မဂုဏ်တော် ပူဇော်ခြင်း မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သော တရားတော်သည် အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး သုံးပါးလုံး ကောင်းမြတ်စွာ ဟောကြားထားအပ်သော တရားတော် ဖြစ်ပါသည်။ မိမိကိုယ်တိုင် ကျင့်ကြံအားထုတ်ပါက မျက်မှောက်၌ သိမြင်နိုင်သော တရားဖြစ်ပါသည်။ အကျိုးရရှိရန် အချိန်ကာလကို စောင့်ဆိုင်းရန် မလိုသော တရားဖြစ်ပါသည်။ လာလှည့်၍ ရှုကြည့်ပါဟု ဖိတ်ခေါ်ထိုက်သော တရားဖြစ်ပါသည်။ မိမိ၏ စိတ်သန္တာန်အတွင်းသို့ ဆောင်ယူ၍ ကျင့်သုံးအပ်သော တရားဖြစ်ပါသည်။ ပညာရှိသူတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်တိုင်သာ သိမြင်နိုင်သော တရားဖြစ်ပါသည်။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဓမ္မတရားတော်မြတ်ကို အောက်မေ့ဆင်ခြင်၍ ရိုသေမြတ်နိုးစွာ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏။ သံဃဂုဏ်တော် ပူဇော်ခြင်း မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝက အရိယာသံဃာတော်သည် ကောင်းစွာ ကျင့်ကြံအားထုတ်တော်မူကြပါသည်။ ဖြောင့်မတ်မှန်ကန်စွာ ကျင့်ကြံတော်မူကြပါသည်။ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော မှန်ကန်သည့် လမ်းစဉ်အတိုင်း ကျင့်ကြံတော်မူကြပါသည်။ အလွန်ထိုက်တန်သင့်လျော်စွာ ကျင့်ကြံတော်မူကြပါသည်။ အဝေးမှ ဆောင်ယူလာသော အလှူဝတ္ထုတို့ကို လှူဒါန်းပူဇော်ထိုက်တော်မူကြပါသည်။ ဧည့်သည်အထူးအဖြစ် ပူဇော်ထိုက်တော်မူကြပါသည်။ အလှူဒါန၏ အကျိုးကျေးဇူး ကြီးမားစေသော အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်တော်မူကြပါသည်။ လက်အုပ်ချီမိုး၍ ရိုသေလေးစားစွာ ရှိခိုးထိုက်တော်မူကြပါသည်။ လောကသားတို့အတွက် အတုမရှိ အမြတ်ဆုံး ကုသိုလ်မျိုးစေ့ စိုက်ပျိုးရာ လယ်ယာမြေကောင်းသဖွယ် ဖြစ်တော်မူကြပါသည်။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝက အရိယာသံဃာတော်မြတ်တို့၏ ဂုဏ်တော်ကျေးဇူးအပေါင်းတို့ကို အောက်မေ့ဆင်ခြင်၍ ရိုသေမြတ်နိုးစွာ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏။ အဆုံးသတ် ဆုတောင်းခြင်း ဤသို့ ရတနာသုံးပါး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတော်အပေါင်းတို့ကို အောက်မေ့ဆင်ခြင်၍ ရိုသေမြတ်နိုးစွာ ပူဇော်ရသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့် မိမိ၏ သန္တာန်၌ သဒ္ဓါတရား၊ သတိတရား၊ ပညာတရားတို့ တိုးပွားပါစေ။ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ကိလေသာတရားတို့ လျော့ပါးပျောက်ကင်းပါစေ။ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတို့ ပြည့်စုံအောင် ကြိုးစားအားထုတ်နိုင်ပါစေ။ မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်၊ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်သော အကြောင်းအထောက်အပံ့များ ပြည့်စုံပါစေ။ ### ၅။ ရွတ်ဆိုပူဇော်ရာတွင် အထူးနှလုံးသွင်းရန် ရွတ်ဆိုပူဇော်ရာ၌ ဂုဏ်တော်တစ်ခုချင်းစီကို အောက်ပါအတိုင်း ဆင်ခြင်ပါ။ | ရတနာ | အဓိကနှလုံးသွင်းရန် | | ----- | ----------------------------------------------------------- | | ဗုဒ္ဓ | ကိလေသာအားလုံးကို အောင်မြင်တော်မူသော ဘုရား | | ဓမ္မ | ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်စေသော အမှန်တရား | | သံဃ | တရားကို ကျင့်ကြံ၍ မဂ်ဖိုလ်ရောက်တော်မူသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များ | အထူးသဖြင့် ဝိပဿနာရှုမှတ်နေစဉ် ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော်ကို ဆင်ခြင်ပါက မြတ်စွာဘုရား၏ ဉာဏ်တော်ကို အောက်မေ့နိုင်ပါသည်။ ဓမ္မဂုဏ်တော်ကို ဆင်ခြင်ပါက မိမိကျင့်နေသော လမ်းစဉ်၏ အမှန်တရားကို အောက်မေ့နိုင်ပါသည်။ သံဃဂုဏ်တော်ကို ဆင်ခြင်ပါက ရှေးအရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏ ကျင့်စဉ်ကို အောက်မေ့နိုင်ပါသည်။ အရေးကြီးသောအချက်တစ်ခု — ဂုဏ်တော်ရွတ်ဆိုခြင်းသည် သမထဘာဝနာ၏ အာရုံတစ်မျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် ရွတ်ဆိုနေစဉ် စိတ်ကူးဖြင့်သာ လိုက်မနေဘဲ ရွတ်ဆိုနေသည့် စကား၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သိရှိနေခြင်း၊ သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းကိုလည်း သတိပြုပါ။ သင်နှစ်သက်သော ဝိပဿနာအမြင်ဖြင့် ပြောရလျှင် ဂုဏ်တော်ကို ရွတ်ဆိုပူဇော်ခြင်း၊ ရွတ်ဆိုနေစဉ် ဖြစ်ပေါ်လာသော သဒ္ဓါ၊ ပီတိ၊ သုခတို့ကို သိမှတ်ခြင်း၊ ထိုတရားတို့၏ အနိစ္စသဘောကို ရှုမြင်ခြင်းတို့သည်လည်း မိမိ၏ ဘာဝနာလမ်းစဉ်နှင့် ဆက်စပ်နိုင်ပါသည်။ ရတနာသုံးပါး၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို အလွတ်ရွတ်နိုင်ရုံသာမက အဓိပ္ပာယ်ကို နှလုံးသားထဲ၌ စွဲမြဲစွာ နားလည်သိရှိပြီး နေ့စဉ် ရွတ်ဆိုပူဇော်နိုင်ပါစေ။ 🙏 အရဟံ (Arahaṃ) ဂုဏ်တော်ဟာ ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော် ၉ ပါးထဲမှာ အဓိပ္ပာယ်အကျယ်ဆုံး ဖွင့်ဆိုထားတဲ့ ဂုဏ်တော်တစ်ပါး ဖြစ်ပါတယ်။ အရဟံ ဂုဏ်တော်ဖြည့်စွက်ပါ။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၊ ခုဒ္ဒကနိကာယ် အဋ္ဌကထာဆိုင်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များအရ အဓိကအားဖြင့် အကြောင်းငါးမျိုးဖြင့် ရှင်းလင်းနိုင်ပါတယ်။ Waken +2 ### အရဟံ ဂုဏ်တော်၏ အနက်ငါးမျိုး ### ၁။ ကိလေသာတို့မှ အလွန်ဝေးကွာတော်မူခြင်း ပါဠိ – အာရကတ္တာ (Ārakattā) မြတ်စွာဘုရားသည် လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ အစရှိသော ကိလေသာတရားတို့မှ အလွန်ဝေးကွာတော်မူပါသည်။ ဝေးကွာသည်ဆိုသည်မှာ နေရာဒေသအရ ဝေးခြင်းမဟုတ်ပါ။ မိမိသန္တာန်၌ ကိလေသာတို့ လုံးဝမရှိတော့ခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ ကိလေသာတို့၏ အစွဲအလမ်း၊ အလေ့အကျင့်အကြွင်းအကျန်တို့ပါ ပယ်ရှားပြီး ဖြစ်ပါသည်။ နှလုံးသွင်းရန် မြတ်စွာဘုရားသည် ကိလေသာအပေါင်းတို့နှင့် အကြွင်းအကျန်မရှိ ကင်းကွာတော်မူပါပေသည်။ ### ၂။ ကိလေသာရန်သူတို့ကို သတ်ဖြတ်အောင်မြင်တော်မူခြင်း ပါဠိ – အရီနံ ဟတတ္တာ (Arīnaṃ hatattā) အရီ (Ari) ဆိုသည်မှာ ရန်သူဖြစ်ပြီး ဟတ (Hata) ဆိုသည်မှာ သတ်ဖြတ်ဖျက်ဆီးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ စသော ကိလေသာတို့သည် သတ္တဝါတို့၏ အကျိုးစီးပွားကို ဖျက်ဆီးတတ်သော ရန်သူများ ဖြစ်ကြပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် အရိယာမဂ်ဉာဏ်တော်ဖြင့် ထိုကိလေသာရန်သူအားလုံးကို အကြွင်းမဲ့ အောင်မြင်ပယ်သတ်တော်မူပြီး ဖြစ်ပါသည်။ နှလုံးသွင်းရန် မြတ်စွာဘုရားသည် ကိလေသာရန်သူအပေါင်းတို့ကို မဂ်ဉာဏ်လက်နက်ဖြင့် အောင်မြင်ပယ်သတ်တော်မူပါပေသည်။ ### ၃။ ပစ္စည်းလေးပါးနှင့် ပူဇော်သက္ကာရတို့ကို ခံယူထိုက်တော်မူခြင်း ပါဠိ – ပစ္စယာဒီနံ အရဟတ္တာ (Paccayādīnaṃ arahattā) မြတ်စွာဘုရားသည် သင်္ကန်း၊ ဆွမ်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး ဟူသော ပစ္စည်းလေးပါးနှင့် အခြားသော ပူဇော်သက္ကာရတို့ကို အမြတ်ဆုံး ခံယူထိုက်တော်မူပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်နည်း။ သီလတော်၊ သမာဓိတော်၊ ပညာတော်၊ ဝိမုတ္တိတော်တို့နှင့် ပြည့်စုံပြီး လောက၌ အတုမရှိသော ဂုဏ်ကျေးဇူးများ ပိုင်ဆိုင်တော်မူသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ နှလုံးသွင်းရန် မြတ်စွာဘုရားသည် နတ်၊ လူ၊ ဗြဟ္မာတို့၏ အမြတ်ဆုံး ပူဇော်သက္ကာရကို ခံယူထိုက်တော်မူပါပေသည်။ ### ၄။ မကောင်းမှုကို လျှို့ဝှက်၍ပင် မပြုလုပ်တော်မူခြင်း ပါဠိ – ပါပကရဏေ ရဟာဘာဝါ (Pāpakaraṇe rahābhāvā) သာမန်လူတို့သည် အများရှေ့၌ ကောင်းသူတစ်ဦးကဲ့သို့ နေထိုင်သော်လည်း မမြင်နိုင်သောနေရာ၌ မကောင်းမှုကို ပြုလုပ်တတ်ကြပါသည်။ သို့သော် မြတ်စွာဘုရားသည် ကိလေသာတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်ရှားပြီးဖြစ်သည့်အတွက် လူမြင်ကွယ်ရာ၌ဖြစ်စေ၊ လူမြင်ကွင်း၌ဖြစ်စေ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ဖြင့် မကောင်းမှုကို လုံးဝပြုလုပ်တော်မမူပါ။ မြတ်စွာဘုရား၏ စိတ်တော်သည် အမြဲတမ်း စင်ကြယ်ဖြူစင်တော်မူပါသည်။ နှလုံးသွင်းရန် မြတ်စွာဘုရားသည် လူမြင်ကွယ်ရာ၌ပင် မကောင်းမှုကို ပြုလုပ်တော်မမူသော အကြွင်းမဲ့ စင်ကြယ်တော်မူသည့် ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပါပေသည်။ ### ၅။ သံသရာဘီး၏ အကန့်များကို ချိုးဖျက်တော်မူခြင်း ပါဠိ – အရာနံ ဟတတ္တာ (Arānaṃ hatattā) ဤအနက်သည် အလွန်နက်နဲပါသည်။ သံသရာဘီးတစ်ခုကို ဥပမာပြု၍ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားကို ရှင်းပြခြင်းဖြစ်ပါသည်။ * အဝိဇ္ဇာသည် သံသရာဘီး၏ အချက်အချာသဖွယ် ဖြစ်ပါသည်။ * ဇရာမရဏသည် သံသရာဘီး၏ အနားကွပ်သဖွယ် ဖြစ်ပါသည်။ * အဝိဇ္ဇာနှင့် ဇရာမရဏကြားရှိ အခြားသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါများသည် ဘီး၏ အကန့်များသဖွယ် ဖြစ်ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် အရိယာမဂ်ဉာဏ်တော်ဖြင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၏ သံသရာလည်ပတ်မှုကို အဆုံးသတ်တော်မူပြီး ဖြစ်ပါသည်။ အဝိဇ္ဇာနှင့် တဏှာတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်တော်မူသောကြောင့် ဘဝသံသရာဘီးသည် နောက်ထပ် လည်ပတ်စရာ အကြောင်းမရှိတော့ပါ။ နှလုံးသွင်းရန် မြတ်စွာဘုရားသည် အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာတို့၏ အကြောင်းခံဖြင့် လည်ပတ်နေသော သံသရာဘီး၏ အကန့်အပေါင်းတို့ကို မဂ်ဉာဏ်တော်ဖြင့် ချိုးဖျက်တော်မူပြီး ဖြစ်ပါပေသည်။ ### ၆။ ရွတ်ဆိုပူဇော်ရန် အရဟံဂုဏ်တော် မြန်မာစကားပြေ ### အရဟံ ဂုဏ်တော် အကျယ်ပူဇော်ခြင်း နေ့စဉ် ရွတ်ဆိုပူဇော်ရန် မြတ်စွာဘုရားသည် လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ စသော ကိလေသာတရားအပေါင်းတို့မှ အလွန်ဝေးကွာတော်မူပါသည်။ ကိလေသာရန်သူအပေါင်းတို့ကို အရိယာမဂ်ဉာဏ်တော်ဖြင့် အကြွင်းမဲ့ အောင်မြင်ပယ်သတ်တော်မူပြီး ဖြစ်ပါသည်။ သင်္ကန်း၊ ဆွမ်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး အစရှိသော ပစ္စည်းလေးပါးနှင့် အခြားသော ပူဇော်သက္ကာရအပေါင်းတို့ကို နတ်၊ လူ၊ ဗြဟ္မာတို့ထက်ပင် အမြတ်ဆုံး ခံယူထိုက်တော်မူပါသည်။ လူမြင်ကွယ်ရာ၌ဖြစ်စေ၊ လူမြင်ကွင်း၌ဖြစ်စေ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ဖြင့် မကောင်းမှုတစ်စုံတစ်ရာကိုမျှ ပြုလုပ်တော်မမူပါ။ အကြွင်းမဲ့ စင်ကြယ်ဖြူစင်တော်မူပါသည်။ အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာတို့၏ အကြောင်းခံဖြင့် လည်ပတ်နေသော သံသရာဘီး၏ အကန့်အပေါင်းတို့ကို အရိယာမဂ်ဉာဏ်တော်ဖြင့် ချိုးဖျက်တော်မူပြီး ဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့ ကိလေသာတို့မှ အလွန်ဝေးကွာခြင်း၊ ကိလေသာရန်သူတို့ကို အောင်မြင်ပယ်သတ်ခြင်း၊ ပူဇော်သက္ကာရကို အမြတ်ဆုံး ခံယူထိုက်ခြင်း၊ မကောင်းမှုကို လျှို့ဝှက်၍ပင် မပြုလုပ်ခြင်း၊ သံသရာဘီး၏ အကန့်တို့ကို ချိုးဖျက်တော်မူခြင်း ဟူသော အရဟံဂုဏ်ကျေးဇူးတော် ငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ရိုသေမြတ်နိုးစွာ ရှိခိုးပူဇော်ပါ၏။ အရဟံ၊ အရဟံ၊ အရဟံ။ အထူးမှတ်သားရန် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၏ ဖွင့်ဆိုချက်အရ ဤအနက်ငါးမျိုးကို အရဟံဂုဏ်တော်၏ အကြောင်းပြချက်များအဖြစ် လေ့လာနိုင်ပါတယ်။ အခြားအရဟန္တာများလည်း ကိလေသာအားလုံးကို ပယ်သတ်ပြီး ဖြစ်ကြသော်လည်း မြတ်စွာဘုရား၏ အထူးဂုဏ်တော်ဖြစ်သော အလေ့အကျင့်အကြွင်းအကျန်ပါ ကင်းစင်ခြင်းနှင့် မတူညီကြောင်း အဋ္ဌကထာ၌ ရှင်းပြထားပါတယ်။ Ancient Buddhist Texts +1 ကျွန်တော် အကြံပြုချင်တာက အရဟံဂုဏ်တော်ကို ရွတ်ဆိုတဲ့အခါ ငါးမျိုးလုံးကို အလွတ်ကျက်ဖို့ထက် တစ်မျိုးချင်းစီရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို နှလုံးသွင်းပြီး ရွတ်ဆိုပါ။ အဲဒီလို ရွတ်ဆိုခြင်းဟာ ဗုဒ္ဓါနုဿတိဘာဝနာကို ပွားများခြင်းလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ 🙏